[LeRoc]

We kennen allemaal de Gulden Regel. Er bestaan verschillende formuleringen van deze regel. Ik ken hem zelf het best in de negatieve formulering, waarschijnlijk omdat hij op deze manier op een tegeltje bij mijn tante op de wc hangt:

Wat u niet wilt dat u geschiedt, doe dat ook een ander niet.

Maar je kunt hem ook op een positieve manier formuleren, bijvoorbeeld zo:

Behandel een ander zoals je zelf ook behandeld wilt worden.

Ik denk dat we het er allemaal over eens zijn dat dit over het algemeen een goede regel is. Als iedereen zich hier aan zou houden, dan zou de wereld er een stuk beter uitzien. Toch wil ik in dit topic de discussievraag stellen: zijn er ook grenzen aan de Gulden Regel?

Voordat ik hiermee begin, wil ik uitleggen dat als ik het over de Gulden Regel heb, dat ik dan goed wil kijken wat er precies staat. Er zijn mensen die deze Regel op een hele losse manier opvatten. Voor hen betekent het zoiets als: "We moeten een beetje aardiger zijn voor elkaar." Maar dat is niet wat er staat. Ik wil de Gulden Regel in eerste instantie vrij letterlijk interpreteren, daarna zien we wel waar we uitkomen.


Laat ik om af te trappen alvast een paar discussiepunten geven.

Discussiepunt 1: verschillen tussen mensen
Een belangrijke aanname van de Gulden Regel is dat iedereen zo'n beetje hetzelfde idee heeft over hoe hij/zij behandeld zou willen worden, wat hij/zij prettig vindt en wat niet. Maar dat vind ik een nogal gedurfde aanname.

Om het heel extreem te stellen. Stel dat ik een sadomasochist ben die graag met zweepjes geslagen wordt (rrr... ). Als ik de Gulden Regel letterlijk interpreteer, dan zou dit mij het recht geven om anderen ook met een zweepje te slaan. Dat lijkt me toch niet de bedoeling.

Maar je hoeft helemaal niet zo extreem te gaan. Tussen alle mensen bestaan verschillen over hoe zij behandeld willen worden. Cultuurverschillen bijvoorbeeld. Of verschillen tussen mannen en vrouwen.

Om een concreet voorbeeld te geven: een man vindt het misschien niet erg dat de wc-bril omhoog blijft staan tussen toiletbeurten. Volgens de Gulden Regel zou hij hem dan ook voor zijn vrouw niet naar beneden hoeft te doen. Hij vindt het immers niet erg. Toch is dit niet de ideale omgang die we zouden wensen.

Discussiepunt 2: egoïsme
Eigenlijk geeft de Gulden Regel een heel egoïstische reden om elkaar goed te behandelen: je wilt zelf immers ook zo behandeld worden! Dat hoeft niet per sé slecht te zijn, misschien is het juist heel realistisch om van elkaars egoïsme uit te gaan. Maar ik twijfel een beetje of je een heel ethisch systeem kunt opbouwen op basis van egoïsme.

Jezus gaat trouwens een beetje verder (afhankelijk van hoe je de Evangeliën interpreteert): "Behandel een ander goed, zelfs als deze jou niet goed behandelt." Dat is behoorlijk sterker dan de Gulden Regel!

Discussiepunt 3: naïviteit
Als je de Gulden Regel op een naïeve manier omdraait, dan zou je kunnen uitkomen op: "Als ik de mensen goed behandel, zullen ze mij ook goed behandelen." In mijn leven heb ik al gauw geleerd dat dit niet waar is. Ik ben al vaak genaaid door mensen die ik zelf goed behandeld heb.



Ik denk dat er meer discussiepunten rond de Gulden Regel te vinden zijn, maar misschien is dit een goed begin. Nogmaals: ik ben niet tegen de Gulden Regel. Ik vind het nog steeds een goede algemene regel, en ik wil hem niet afschaffen. Maar ik denk dat er grenzen aan de Gulden Regel zijn. En het lijkt me interessant is om daar wat dieper op in te gaan. Wat denken jullie?

[De Ander]

Een van de belangrijkste grenzen van de Gulden Regel vind ik dat hij zo algemeen is.
Nu moet je als basis wel algemeenheden nemen, de Talmoed werkte alles tot in de puntjes uit.

Ik vind hem ook minimaal. Niet de ander onnodig pijn doen of beschadigen. Geen kwaad doen dus.
Een ander goed doen gaat inderdaad een stap verder. Het vraagt o.a. van je dat je je inleeft in de ander. Je houdt je meer bezig met mededogen.

Als het er op aan komt denk ik dat de meeste ethiek gebaseerd is op egoïsme, evenals de meeste liefde...
Om die stap verder te gaan richting altruisme en een stap verder in het goed doen van anderen, ook al zijn ze je vijanden of doen ze je kwaad, daar is wel even meer voor nodig.
Dat vraagt een hoger bewustzijn en ook misschien wel levenservaring.
De ervaring bijvoorbeeld dat je meer bereikt in het leven met goed doen aan anderen.
Dat je uiteindelijk niets bereikt met anderen te "naaien".

Mededogen gaat veel verder.
Het is een resultaat van groei en ontwikkeling.

De Gulden Regel is dan ook niet meer dan een basis waar je verder op door moet borduren en de uitdaging aangaan om intensiever in de vragen te duiken die het oproept.
Wat is goed voor mij en wat is goed voor jou?
Hoe kunnen we zo met elkaar leven, ook al zijn we het niet met elkaar eens, dat we elkaar toch goed kunnen doen?

Uitdagingen genoeg zou ik zo zeggen.....

[LeRoc]

Hmm, daar kan ik me wel in vinden. De Gulden Regel is een goed beginpunt, maar voor echt altruïsme zou je meer kunnen doen.

[kelev]

@De Ander
Liefde kan niet gebaseerd zijn op egoïsme. Wel op wederzijds gevoel, dat beide partijen tot voordeel strekt.
Altruïsme is een totaal ander hoofdstuk. Het komt bij ons en bij enkele andere diersoorten wel voor, maar het is zeldzaam.
Het lijkt mij een misvatting te denken dat met meer altruïsme de wereld er beter uit zou gaan zien. Ik zie het meer als een noodsprong.
Als ik al een leven heb geleefd, maar mijn kind vraagt mij mijn nieren af te staan omdat hij daarmee gered zou zijn, dan kan ik besluiten mijn leven op te geven opdat hij verder kan. Voor een vreemde zou ik dat waarschijnlijk niet doen.

Je kunt wel geven van je overvloed, en dat doen wij ook regelmatig. Wij missen dat geld zelf niet, en een maand later weten wij er zelfs niets meer van.
Het geen kwaad doen aan anderen vinden veel mensen ook niet moeilijk. Maar makkelijker is het wel kwaad te doen.

Quote

een stap verder in het goed doen van anderen, ook al zijn ze je vijanden of doen ze je kwaad, daar is wel even meer voor nodig.
Dat vraagt een hoger bewustzijn en ook misschien wel levenservaring.

Hier zit je dicht tegen de utopie van Jezus aan. "Keer uw vijand de andere wang toe".
Dat is onzin. Niemand gaat dat doen, want dan slaan ze je dood. Het wordt uitgelegd als zwakte en het wekt een enorme agressie op.
De holocaust is daar het bewijs voor. Niet alleen werden weerloze mensen eenvoudigweg gedood, maar de tijd die daar aan vooraf ging werden zij ook nog op grote schaal vernederd, getreiterd en gemarteld. Zij sloegen niet terug, durfden niet terug te slaan...
Tot het te erg werd, en men hier en daar wel in opstand kwam. In Het getto van Warschau duurde die opstand zelfs ruim een maand.
Daar sloeg men terug, ook al kon men niet winnen.
De vijand ging nadenken over de eigen propaganda. De spreekwoordelijke lafheid van de Joden was duidelijk een verzinsel.

Ik hoop nooit zo'n "hoger bewustzijn" te krijgen zodat ik mijn vijanden goed ga doen. Ik ben niet gek.
Ik schop ze liever voor de kloten.

[De Ander]

Liefde is veel meer dan wederzijds gevoel.
Liefde is ook: vervul jij mijn behoeftes dan vervul ik die van jou. Onbewust geleid door egoistische belangenverstrengeling....

Ik snap je gevoelens naar je vijanden.
Maar mijn ervaring is dat je soms meer bereikt met kolen op het hoofd stapelen en mensen in verlegenheid brengen door hen goed te doen, dan door altijd maar van je af te bijten.
Ik heb toch wel eens wat verbaasde blikken gehad van mensen die totaal iets anders van me hadden verwacht.
Het effect was exact wat ik wilde bereiken.

This post has been edited by De Ander: 03 March 2010 - 23:17