Ja, dat is ok.
Om globaal even op je vragen in te gaan...
De verhalen uit Genesis en nog heel wat meer boeken, in het geheel wat wij nu het Oude Testament noemen in de Bijbel, zijn niet zo oud als veel mensen denken.
Ze zijn vanuit mondeling aan elkaar vertelde verhalen ontstaan in de periode dat een groot deel van het volk der Hebreeën (de oorspronkelijke naam voor het volk dat zich later Israël liet noemen)als slaven in Perzië werkte en woonde.
Vanuit heimwee naar hun oude land en godsdienst zijn die verhalen op zeker moment daar opgetekend. In Perzië had men namelijk al schrift, sommige bevoorrechte slaven leerden daar schrijven.
Het is nooit de bedoeling geweest om die verhalen letterlijk te nemen, juist ook niet door de schrijvers van die verhalen.
Men was in die tijd geestelijk anders ingesteld.
De denkfout die wij als hedendaagse mens (van na de Franse Revolutie en Verlichting) maken is die verhalen interpreteren als een journalistiek geschreven stuk.
Maar in die tijd, honderden jaren voor onze jaartelling, dacht de mens meer in mythen en symbolen.
De koning van het land schilderde men af als halve god, als held. Ook al lagen de feiten anders, dat deed er niet toe. Dat deed iedereen zo in die tijd. Overwinningen werden opgeklopt. Dat gebeurt tegenwoordig ook nog wel eens door de propaganda, maar de feiten zijn makkelijker door iedereen te achterhalen. (Lang leven internet

)
Men was in die tijd minder geinteresseerd daarin, de mens was zelf nog niet ontwikkeld tot het 'wetenschappelijke denken".
Wat geschreven werd was hoe men het
gevoelsmatig beleefde.
De betekenis van Eva die uit de rib van Adam werd gemaakt, geeft in dit verhaal een keuze aan. De keuze van een vrouw die nabij zijn hart, zijn ziel was. Die evenals hij een zoektocht deed, een verlangen naar wie God was.
Het is een allegorie over hoe de mens in de ogen van de Hebreeën altijd weer een innerlijke strijd te voeren heeft tussen goed en kwaad, tussen eigen belang en het algemeen belang.
Het Genesis verhaal verteld in mythen hoe we als mensheid, mannen en vrouwen, daarin vastlopen en hoe daarin een weg moet worden gevonden. Ze beschreven hoe dat hoorde te gaan in HUN ogen en naar HUN overtuiging.
Lilith is een vrouw die Adam kende in dit verhaal vóór Eva op zijn pad kwam.
Lilith was niet bezig met die zoektocht naar God en naar de weg tussen goed en kwaad, zij stond voor een ander religieus stelsel,
waar God een vrouw was!
Het is een tendentieus verhaal, waarin werd verteld hoe de Hebreeën zagen hoe de rol tussen man en vrouw was en hoe zij binnen hun religieus stelsel de nederigheid van de vrouw zien.
Want: in Perzië was een totaal ANDER religieus stelsel, waarin er een vrouwelijke moedergodin werd vereerd. Waar vrouwelijke priesters waren en vruchtbaarheidsrituelen werden gevoerd. Ze had vele namen, maar een van die namen was "Inanna", in Sumirië (dat valt grotendeels samen met het Perzië van die tijd).
Dat was in de ogen van de Hebreeën een enorme blasfemie, zij hadden immers een eenduidig mannelijke god.
Dat is het verschil tussen herdervolken en gesettelde maatschappijen met stadstaten die in het welvarende Perzië (ze noemden het Babylon) waren.
Herdervolken hebben sterke mannen nodig die overheersen. Zij zijn niet ver verwijderd van de jagers / verzamelaars. Vrouwen zijn meer binnenshuis bezig.
In de agrarische omgevingen waarbij de rol van de natuur en moeder aarde gezien wordt als de grote scheppende kracht werden vrouwen veel hoger gewaardeerd.
De botsing van die twee culturen maakte dat de Hebreeën (in feite de allochtonen en gastarbeiders van Perzië op dat moment !!) hun eigen godsdienst scherper wilden afgrenzen en duidelijk maken dat zij totaal anders dachten.
Ze wilden voorkomen dat hun eigen kinderen, daar geboren, de Perzische gewoontes zouden overnemen. Daarom schreven ze voor het eerst hun overtuigingen op, in de vorm van de verhalen die van vader op zoon in een lange overlevering werden doorgegeven.
Daarom is het verhaal in Genesis over Abraham zo belangrijk. Abraham was een herder die wegging uit zijn geboortestad, Ur der Chaldeeën. Een belangrijke stad in Sumerië waar Innana werd aanbeden. Zijn vrouw smokkelde bij dat symbolische vertrek zo'n godinnenbeeldje mee.
Eigenlijk is dat een vergelijkbaar verhaal met dat van Adam en Eva.
De vrouw wordt afgeschilderd als degene die verleidt. Niet tot sex of grote zonden, neen, tot de verkeerde godsdienst!!!!
Die verhalen zijn niet voor niets zo op die wijze gebruikt en opgetekend in Genesis.
Het mooie is namelijk dat in de godsdienst van de Sumeriërs al vergelijkbare oude verhalen waren. De Hebreeën hebben de verhalen aangepast en zo veranderd, dat ze hun eigen boodschap er mee konden vertellen..... JAHWEH was de ware God. En die was mannelijk.
De oude rituelen moesten daarom tot gruwel en een grote zonde worden verklaard.
Er was wel iets voor te zeggen; in de oude moedergodsdiensten waren nog wel eens rituelen waarbij mensenoffers werden gevraagd.
Het is heel erg mooi om te lezen dat in het verhaal over Abraham en Izaäk men God eigenlijk laat spelen als een God die anders is, die van mensenoffers afziet.
Als je zo Genesis leest, met andere ogen, word ineens heel veel duidelijk!
Ik kan je daarbij ook nog vertellen dat het verhaal van Noach een oud Perzisch verhaal is dat dus ook een beetje veranderd is. (Het heet het Gilgamesh Epos, ga maar Googelen).
Daarom:
die verhalen letterlijk nemen is een beetje jammer. Want dan mis je nu net de point waar het om gaat.
Ik geef toe dat deze kennis nog teveel binnen de opleidingen voor theoloog en pastor blijft.
Kerkenraden willen vaak niet dat de dominee dit vertelt.
Hoewel in de moderne PKN tegenwoordig veel meer hierover in preken naar voren komt.
Bijvoorbeeld Ds. Nico Terlinde te Amsterdam (de dominee die vaak betrokken is bij officiële gelegenheden van het koningshuis) heeft daar vele preken aan gewijd.
Onze eigen wijkpredikanten ook en in de meer vrijzinnige gemeentes is dit wel bekend en allang in preken besproken.
De meer behoudende kerken en de RK kerken houden deze kennis achter, bang dat mensen dan nog harder uit de kerk weglopen.
Dat is jammer, want het zou niet uit moeten maken voor een volwassen geloof.
Onder een volwassen geloof versta ik dat je niet afhankelijk bent van wonderverhalen, maar dat je meer de psychologische kant van het geloof opgaat.
Het gaat dan meer over hoe je je ego ziet en de verhalen ziet als richtlijnen om jezelf te leren overstijgen. Om te leven vanuit vertrouwen en overgave en de naasten lief te leren hebben als jezelf.
Zonder die verhalen letterlijk te hoeven aannemen blijft er nog zoveel over dat de moeite waard is.
Een gemiste kans van die kerken om werkelijke spiritualiteit te leren.
Dat is mijn mening.
Maar goed. Dat is een andere discussie.